De behoeftes van jongeren tijdens de weg uit de coronacrisis

Op 25 mei 2021 publiceerde het Erasmus SYNC Lab dit onderzoek naar de behoeftes van jongeren tijdens de weg uit de coronacrisis in opdracht van het RIVM; Lieve Mark was betrokken bij de opzet en uitvoering van dit onderzoek.

Dit onderzoek werd uitgevoerd om de vraag te beantwoorden hoe jongeren (16-40 jaar) tegenover een coronapaspoort staan. Aanvullende vragen die werden onderzocht waren bereidheid om te vaccineren en het houden aan de coronamaatregelen bij een stijgende vaccinatiegraad. Het onderzoek is uitgevoerd via Citizen Science survey onderzoek en met behulp van jongerenpanels via het YoungXperts.nl platform voor jongerenparticipatie.

Coronapaspoort

Hoewel een meerderheid van de jongeren neutraal tot positief staat tegenover het coronapaspoort leven er ook veel vragen en plaatsen de jongeren kanttekeningen. Jongeren vinden een coronapaspoort alleen aanvaardbaar als iedereen de kans heeft gekregen zich te vaccineren. Ook wijzen jongeren op een mogelijke tweedeling in de maatschappij als anderen al vrijheden krijgen en zij als laatste aan de beurt zijn, dit is iets wat zij als oneerlijk ervaren. Jongeren geven aan dat zij gedurende de hele crisis solidair zijn geweest met kwetsbare groepen en dat ze het niet aanvaardbaar vinden als zij vervolgens ook het laatst aan de beurt zijn bij het verkrijgen van vrijheden.

Op de vraag of jongeren van plan zijn vrijheden te verwerven door een coronatest te vervalsen, het coronapaspoort te vervalsen, of zich bewust te laten besmetten, geeft het overgrote deel van de jongeren aan dat zij dit niet zullen doen. Echter, zij geven aan dat zij verwachten dat leeftijdsgenoten dit vaker zullen doen, wat mogelijk kan aangeven dat zij dit wel een reële optie vinden waar de samenleving rekening mee moet houden. Uit de open vragen en jongerenpanel sessies kwam duidelijk naar voren dat de kans op bewust besmetten toeneemt als jongeren als laatst gevaccineerd worden, omdat dit voor hen de enige manier is om kosteloos een groen vinkje en bijbehorende vrijheid te krijgen.

Wij hebben onderzocht welke jongeren gevoeliger zijn voor het verwerven van vrijheden. Twee motieven blijken hier belangrijk. Allereerst geven jongeren die relatief hoger scoren op de persoonlijkheidstrek ‘spanningsbehoefte’ aan dat zij eerder vrijheden zullen verwerven. Spanningsbehoefte is een natuurlijk kenmerk van de overgangsfase van adolescentie naar volwassenheid. Dit is de periode is iemands leven waarin je de eerste zelfstandige stappen zet naar een eigen plek in de samenleving en spanningsbehoefte is relatief uitvergroot ronde de eind tienerjaren/begin twintiger jaren7. Een tweede motivatie is het samenleven met huisgenoten. Hoe meer huisgenoten, hoe groter de behoefte om vrijheden te verwerven. Dit geeft aan dat de huidige maatregelen niet als toepasbaar worden ervaren voor dit soort grotere samenlevingsverbanden: bij iedere lichte verkoudheid van één van de huisgenoten moet iedereen in quarantaine, wat kan resulteren in maandenlange quarantaineperiodes.

Bereidheid tot vaccinatie

De vaccinatiebereidheid onder jongeren is groot (rond de 85%). Toch zijn er ook vragen over de veiligheid van het vaccin waardoor bepaalde groepen jongeren twijfelen. Daarnaast geven jongeren aan zich vooral te willen laten vaccineren uit maatschappelijk belang. De verwachting is dat de vaccinatiebereidheid onder jongeren afneemt naarmate het langer duurt voor jongeren opgeroepen worden, omdat de noodzaak om anderen te beschermen door middel van vaccinatie op dat moment verminderd of verdwenen is. Ook willen jongeren meer informatie over de vaccins en bijwerkingen, en hebben ze de indruk dat er geen serieuze effort wordt gedaan om hen te informeren. Zij vinden het moeilijk om echt nieuws van fake nieuws te onderscheiden.

Opvallend was dat jongeren vaker bereid zijn om zelftesten te doen voor sociale activiteiten dan voor school/opleiding. Dit onderstreept de grote behoefte van jongeren om zich in deze levensfase sociaal te kunnen vormen en ontwikkelen8. Met name de periode tussen 16-29 jaar kenmerkt zich als een levensfase waarin jongeren hun identiteit ontwikkelen door sociale contacten, relaties aangaan en plezier halen uit nieuwe contacten9.

Naleven coronamaatregelen

Naarmate de coronacrisis langer duurt is het voor jongeren moeilijker om de maatregelen strikt te handhaven. Zij gaan hier echter wel bewust mee om. Zo houden zij zeer goed afstand van ouderen in vergelijking met leeftijdsgenoten. Daarnaast houden zij meer afstand bij een vaccinatiegraad van 30%, minder bij 60% en het minst bij 90%.

Conclusie

Samenvattend geeft dit rapport een genuanceerd beeld van de positie van jongeren in het coronabeleid. Enerzijds nemen jongeren verantwoordelijkheden en zijn zij gemotiveerd om bij te dragen aan het veilig openstellen van de samenleving3. Anderzijds is een terugkerend thema dat zij zich niet gehoord voelen, dat hun behoeftes niet serieus worden genomen en dat informatievoorziening niet goed op hen is afgestemd. Zij hebben behoefte aan een betrouwbaar platform gericht op jongeren met duidelijk informatie over vaccinatie, vrijheden en toekomstperspectief. Dit zal cruciaal zijn om ook in de toekomst draagvlak te hebben en houden bij jongeren, nu en na de coronacrisis.