S.O.S. Onderzoek naar welzijn, behoeftes en meningen van studenten tijdens de coronapandemie

Tussen 28 september en 10 december zijn er drie verschillende enquêtes afgenomen onder studenten (voornamelijk hbo en wo) in Nederland door Lieve Mark. Het doel van dit onderzoek is om de leefomstandigheden, het welzijnsniveau, de behoeftes en de meningen van studenten tijdens de coronapandemie op een laagdrempelige manier in kaart te brengen. Door het grote aantal respondenten (n = 7.747) en de diversiteit binnen deze onderzoeksgroep met betrekking tot onder andere woonplaats, leeftijd en woonsituatie kan een betrouwbaar beeld worden geschetst van deze studentenpopulatie.

Dit rapport behandelt acht thema’s die invloed hebben op het dagelijks leven van studenten, namelijk: welzijn, mening over de maatregelen, quarantaine, verantwoordelijkheidsgevoel en bewustzijn, sluiting van de horeca, behoefte aan studieplekken, financiële zorgen en gebruik van verdovende middelen.

Hoewel veel studenten kritisch zijn op de verstrekkende gevolgen die de maatregelen hebben op hun leven, kan in het algemeen geconcludeerd worden dat er onder hen een grote bereidheid is om zich aan de maatregelen te houden. Zij willen graag constructief bijdragen aan het coronabeleid op beleidsmatig en organisatorisch vlak.

Daarbij valt wel op dat studenten door gebrek aan maatwerk zowel direct als indirect relatief hard geraakt worden door de coronamaatregelen op mentaal, sociaal, financieel en onderwijstechnisch vlak. Dit gebrek aan maatwerk lijkt ertoe te leiden dat de maatregelen minder effectief zijn en dat de bereidwilligheid om hieraan mee te werken afneemt.

Per thema sommen we hieronder op wat de belangrijkste bevindingen zijn:

  1. Welzijn: het welzijn van studenten is gedurende de lockdown tijdens de eerste en tweede golf sterk gedaald ten opzichte van de periode van versoepelingen, waarbij alleenwonende studenten relatief hard geraakt worden. Het niet zien van vrienden en belemmering van het onderwijs hebben de grootste impact op het welzijn.
  2. Mening over maatregelen: circa de helft van de studenten is het eens met de maatregelen die ten tijde van het onderzoek golden, een deel hiervan wilde zelfs strengere maatregelen. Een kwart is het oneens met de maatregelen, voornamelijk vanwege kritiek op de uitleg van het beleid, te weinig aandacht voor belangen van studenten en de impact van de maatregelen op de maatschappij.
  3. Quarantaine: meer dan de helft van de studenten is minstens een keer in quarantaine geweest. We zien een positief verband tussen het aantal huisgenoten en de frequentie van quarantaine. Ook valt op dat vrijwel iedereen na een positieve test in quarantaine gaat en dat studentenhuizen zelf extra maatregelen treffen.
  4. Verantwoordelijkheidsgevoel en bewustzijn: de student lijkt zich erg bewust van het gevaar van het virus. Men neemt zijn of haar verantwoordelijkheid, die het best past bij zijn of haar omstandigheden. De belangrijkste reden voor het volgen van de maatregelen is het beschermen van de risicogroepen.
  5. Sluiting van de horeca: veel studenten denken dat het aantal besmettingen onder hen lager blijft wanneer de horeca en sociëteiten (gedeeltelijk) open blijven. Er wordt vaak gesuggereerd dat studenten elkaar blijven zien (voornamelijk thuis) en dat sociaal contact beter in een gereguleerde omgeving kan plaatsvinden.
  6. Behoefte aan studieplekken: de behoefte aan externe studieplekken is groot en de noodzaak hiervoor neemt toe naarmate het aantal huisgenoten waarmee derespondenten wonen, toeneemt.
  7. Financiële zorgen: bijna een derde van de studenten geeft aan financiële zorgen te hebben door het wegvallen of vermindering van inkomen. Het sluiten van de horeca komt vaak naar voren als belangrijkste oorzaak. Daarnaast geeft men aan dat het vinden van een alternatieve bron van inkomen op dit moment erg lastig is.
  8. Gebruik verdovende middelen: tijdens de coronacrisis is vier tiende van de studenten meer verdovende middelen gaan gebruiken vanwege verveling, de wens zich even anders te voelen of kopieergedrag. Een van de oorzaken is een toename in borrels thuis die worden gehouden om iets van gezelligheid te creëren.

Tot slot zijn er 3.544 suggesties aangeleverd door respondenten in open vragen over hoe de coronamaatregelen verbeterd kunnen worden. Daarvan worden de meest relevante behandeld in hoofdstuk 9. Na deze samenvatting volgt tevens een overzicht van onze aanbevelingen op hoofdlijnen, die gebaseerd zijn op de uitkomsten van het onderzoek en de suggesties van de respondenten.